عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
130
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
عبد الملك و ام ابان [ 1 ] و ام عمر [ 2 ] و عايشه بودند . و او اندر خانهء خويش نشسته بود ، كه غوغا بيامدند و قصد او كردند و خانه به روى حصار كردند . پس غوغا اندرو افتاد و او را بكشتند . و او جامع قرآن پيش نهاده بود و قرآن همى خواند و او بكشتند ، آن جامع از خون او بيالود و تا بدين غايت هم چنان مانده است . و قرآن او جمع كرد ، و ترتيب نهاد ، و مال غنائم بيت المال آوردن او بنهاد [ 3 ] و لشكر را بيستگانى [ 4 ] كرد ، و دخل بيت المال را اندر خزينه نهاد . على بن ابى طالب كرم اللّه وجهه ، رضى اللّه عنه ابو الحسن على بن ابى طالب بن عبد المطلب بن هاشم بود ، پسر عم رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم . و لقب او حيدر [ 5 ] الكرار بود ، و نخستين كسى كه بر پيغمبر ( ص ) بگرويد ( 52 ) و اندر مسلمانى آمد او بود ، و مبارز اسلام بود و شمشير دين بزد ، [ 6 ] و چنين گويند كه : هرگز هيچ جانورى را بيش از يك زخم نزده بود الا به زخم نخستين كشت . و فرزندان او حسن و حسين و محسن و ام كلثوم الاكبر و زينب الاكبر [ 7 ] اين همه از فاطمه بنت رسول الله صلى اللّه عليه و سلم [ 8 ] بودند . و محمد و عبيد الله و ابا بكر و عمر
--> [ ( 1 - ) ] هر دو : ام امان ؟ جمهور ام ابان . [ ( 2 - ) ] در هر دو : ام عميد ؟ مسعودى و غيره : ام عمر [ ( 3 - ) ] هر دو : آوردند او بنهاد ؟ [ ( 4 - ) ] هر دو : بيشكانى ؟ دربارهء دو كلمهء پيشكانى و بيستگانى به تعليق دوم آخر كتاب رجوع شود . معنى بيستگانى مواجب و جيرهء لشكريان باشد . ( برهان ) [ ( 5 - ) ] اصل : حيذر ، ب حيد ؟ [ ( 6 - ) ] در ( ن ) كلمات در راه دين را مصحح اضافه كرده ، در حالى كه متن موجز و كافى است . [ ( 7 - ) ] كذا دو بار صفت اكبر به مؤنث راجع شده ، در حالى كه در طبرى ( 4 / 118 ) زينب الكبرى و ام كلثوم الكبرى لست . در اينجا گرديزى صفات فارسى را رعايت كرده كه تذكير و تانيث ندارند . [ ( 8 - ) ] هر دو : عليه و سلم .